E2887 – ポーランドの読書推進プログラム“NPRCz 2.0”

カレントアウェアネス-E

No.524 2026.06.11

 

 E2887

ポーランドの読書推進プログラム“NPRCz 2.0”

国立国会図書館利用者サービス部サービス企画課・及川怜奈(おいかわれな)

●はじめに

  ポーランドでは、2021年から2025年にかけて「全国読書推進プログラム 2.0」(Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0:NPRCz 2.0)が文化・国家遺産省(Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego)の主導によって実施された。このプログラムは、「読書にはよいことしかない」(„Czytanie ma tylko dobre strony”)というスローガンのもと、地域の中心として、文化や知識へのアクセス拠点である公共図書館や学校図書館などの役割を強化し、国民の読書活動を活性化させることを目的としたものである。本稿ではNPRCz 2.0の概要と成果、プログラムにおけるポーランド国立図書館(Biblioteka Narodowa)の取組を紹介する。

●プログラムの概要と成果

  NPRCz 2.0は、2016年から2020年にかけて実施された、国を挙げた読書推進プログラムに続くものである。5年間の予算総額は約11億ズロチ(約440億円)で、そのうち6億3,500万ズロチ(約254億円)を国、残りを地方自治体が負担した。今回は、新刊の購入による公共図書館や学校図書館の蔵書の拡充、施設の整備への支援、図書館と地域での読書推進のための補助プログラムの実施といった取組が行われた。運営に参加したのは、ポーランド国立図書館、書籍研究所(Instytut Książki)、教育省(Ministerstwo Edukacji Narodowej)、国立文化センター(Narodowe Centrum Kultury)の4機関で、NPRCz 2.0の重点項目(Priorytet)をそれぞれ次のとおり担当した。

  ポーランド国立図書館は、公共図書館サービスの向上を支援し、新刊の購入と電子書籍へのアクセス提供を補助した(Priorytet 1)。書籍研究所は、居心地の良い図書館をつくるため、主に地方の図書館における建物の修繕や設備投資への援助を担当した(Priorytet 2)。教育省は、子どもの読解力の向上を支援するために、学校図書館などへ新刊本や設備投資への援助を行った(Priorytet 3)。国立文化センターは、地域の住民が図書館で文化イベントに参加できるように、ワークショップや作家との交流イベントなどの開催を支援した(Priorytet 4)。

  NPRCz 2.0の5年間の活動を通して、全国の図書館では蔵書の拡充が進み、公共図書館全体で1,650万冊の新刊を購入することができた。施設の整備には、1億8,000万ズロチ(約72億円)以上の費用が投じられ、図書館の修繕や改築、設備への投資が行われた。幼稚園や学校図書館などでは、460万冊の新刊本が蔵書に追加されたほか、読書習慣の定着のための取組が行われた。プログラムは参加者から高く評価されており、各重点項目の効果について75.5%から96.8%の満足度が得られたとしている。

●ポーランド国立図書館の取組

  特に注目したいのはポーランド国立図書館の取組である。ポーランド国立図書館は、公共図書館に対して新刊の購入と電子書籍へのアクセス提供に加え、図書館システムの統合による全国図書館ネットワークの構築にも尽力し、蔵書の拡充とシステムの両面から支援を図った。

  新刊の購入と電子書籍へのアクセス提供には、5年間で約4億7,500万ズロチ(約190億円)が充てられ、そのうち国は約3分の1を負担した。プログラムに参加した図書館は、購入費用の20~50%の助成を受けることができた。資料購入の方針については各図書館が自律的に決定した。

  全国図書館ネットワークの構築では、公共図書館と大学図書館あわせて140館以上の図書館目録を統合し、ポーランド国立図書館が提供する目録検索データベース「国立図書館総合目録」(Połączone Katalogi Biblioteki Narodowej)を充実させた。目録の統合は、国内の図書館にクラウド型の図書館システムAlmaを導入し、共同で目録を管理することで進められた。システムの導入に係る費用や使用料などはNPRCz 2.0の予算から拠出され、各図書館は無償でシステムを導入することができた。2025年9月時点では150館を超える図書館及びその分館などがAlmaを導入している。国立図書館総合目録は2025年に過去最大となる約9億3,000万件のアクセスを記録し、目録の統合の成果が表れている。

●おわりに

  2025年9月に行われたNPRCz 2.0の総括会議で、チェンコフスカ(Marta Cienkowska)文化・国家遺産大臣は、多くの本が購入され全国の図書館に届いたことに触れ、「NPRCz 2.0は抽象的な政策に終わらず、地域社会にとって確かな後押しとなった。このプログラムによって、図書館が現代の地域社会の中心となった」と述べた。ポーランドでは今回のプログラムの成果を踏まえて、2026年から2030年までの読書推進プログラムの準備が進められている。

Ref:
“O programie”. Narodowy Program Rozuwoju Czytelnictwa 2.0.
https://nprcz.pl/program/
“Dobre strony”. Narodowy Program Rozuwoju Czytelnictwa 2.0.
https://nprcz.pl/dobrestrony/
“Operatorzy”. Narodowy Program Rozuwoju Czytelnictwa 2.0.
https://nprcz.pl/operatorzy/
“„Czytanie ma tylko dobre strony” – podsumowanie konferencji i bilans pięciu lat funkcjonowania NPRCz 2.0”. Narodowy Program Rozuwoju Czytelnictwa 2.0. 2025-09-30.
https://nprcz.pl/news/czytanie-ma-tylko-dobre-strony-podsumowanie-konferencji-i-bilans-pieciu-lat-funkcjonowania-nprcz-2-0/
“Over one billion zloty to support the development of reading. Conference celebrates achievements of National Reading Development Programme 2.0”. Biblioteka Narodowa. 2025-10-03.
https://www.bn.org.pl/en/news/5811-over-one-billion-zloty-to-support-the-development-of-reading-conference-celebrates-achievements-of-national-reading-development-programme-20.html
Regulamin konkursów w latach 2023-2025. Biblioteka Narodowa, 2023, 9p.
https://www.bn.org.pl/download/document/1751030458.pdf
Program Wieloletni Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0. na lata 2021–2025. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, 2023, 201p.
https://nprcz.pl/wp-content/uploads/2024/01/uchwala-nr-23-2023-rady-ministrow-z-dnia-14_02_2023-zm_-nprcz-2_0_-na-lata-2021-2025-1-1-uchwala-nr-23-2023-rady-ministrow-z-dnia-14_02_2023-zm_-nprcz-2_0_-na-lata-2021-2025_2.pdf
“Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0”. Biblioteka Narodowa.
https://www.bn.org.pl/dla-bibliotekarzy/narodowy-program-rozwoju-czytelnictwa-2.0/
“Conference of Users of the National Library Union Catalogue: One system, many benefits”. Biblioteka Narodowa. 2025-06-29.
https://bn.org.pl/en/news/5724-conference-of-users-of-the-national-library-union-catalogue-one-system-many-benefits.html
“Five more libraries join the National Library Union Catalogue”. Biblioteka Narodowa. 2025-09-15.
https://www.bn.org.pl/en/news/5789-five-more-libraries-join-the-national-library-union-catalogue.html
“Prawie miliard wejść do Połączonych Katalogów”. Biblioteka Narodowa. 2026-01-08.
https://www.bn.org.pl/aktualnosci/5899-prawie-miliard-wejsc-do-polaczonych-katalogow.html
“„Czytanie ma tylko dobre strony” – konferencja podsumowująca NPRCz 2.0”. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. 2025-09-23.
https://www.gov.pl/web/kultura/czytanie-ma-tylko-dobre-strony–konferencja-podsumowujaca-nprcz-20
“Raport z prekonsultacji Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa 3.0”. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. 2025-06-12.
https://www.gov.pl/web/kultura/raport-z-prekonsultacji-narodowego-programu-rozwoju-czytelnictwa-30